Δημοσιογραφική Διάσκεψη από τα Τρία Μέλη της ΔΕΑ

Release Date: 
Feb 18, 2015

Δηλώσεις από τα Τρία Μέλη της ΔΕΑ σε δημοσιογραφική
 διάσκεψη στις 18 Φεβρουαρίου 2015

1.       Εισαγωγή:  [ κ. Νέστορας Νέστορος ]
Τις τελευταίες μέρες, σε πολλά δημοσιεύματα έγιναν εικασίες για λανθασμένη ταυτοποίηση των λειψάνων που παραδόθηκαν από τη ΔΕΑ στην οικογένεια ενός Ελληνοκύπριου. Σε αυτό το πλαίσιο έχει ανοίξει μια δημόσια συζήτηση για διάφορα θέματα. Μέσω της σημερινής συνέντευξης τύπου επιθυμούμε να διαχωρίσουμε αυτά τα θέματα και να εξηγήσουμε τι ευσταθεί και τι όχι.

2.       Επιστημονικά πρότυπα για τη ΔΕΑ: [κα GüldenPlümerKüçük]
Όταν ξεκίνησε το Πρόγραμμα Εκταφής, Ταυτοποίησης και Παράδοσης των Λειψάνων το 2006, οι δύο κοινότητες και τα Ηνωμένα Έθνη ήθελαν να επιβεβαιώσουν ότι το έργο της ΔΕΑ συμβάδιζε με τα υψηλότερα διεθνή πρότυπα. Για αυτό το λόγο, τα Μέλη της ΔΕΑ ζήτησαν από ένα κορυφαίο δικανικό οργανισμό στον κόσμο, με ειδίκευση στην αναζήτηση και ταυτοποίηση αγνοουμένων, την Δικανική Ανθρωπολογική Ομάδα της Αργεντινής (EAAF),   να συμβάλει στη συγκρότηση των εργασιών της ΔΕΑ. Κατά τα επόμενα 3 χρόνια οι επιστήμονες της EAAF συγκρότησαν τις αρχαιολογικές ομάδες της ΔΕΑ και έθεσαν τις βάσεις για το Ανθρωπολογικό Εργαστήριο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα. Παράλληλα, προσλήφθηκαν πάνω από 40 νεαροί Κύπριοι αρχαιολόγοι, ανθρωπολόγοι και γενετιστές και εκπαιδεύτηκαν από την EAAF στον εξειδικευμένο τομέα της ταυτοποίησης των αγνοουμένων. Κορυφαίοι εμπειρογνώμονες απ’ όλο τον κόσμο καλέστηκαν στην Κύπρο για την εκπαίδευση σε εξειδικευμένους τομείς. Μέχρι το 2010 ήταν  πλέον ξεκάθαρο ότι οι επιστήμονες ήταν σε αρκετά καλή θέση ώστε το Ανθρωπολογικό Εργαστήριο της ΔΕΑ να λειτουργήσει χωρίς την παρουσία των επιστημόνων της ΕΑΑF. Έκτοτε η EAAF διεξάγει ετήσιους επιστημονικούς ελέγχους στο εργαστήριο της ΔΕΑ, ώστε να επιβεβαιώσει τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα. Στον τελευταίο έλεγχο, τον Μάρτιο του 2014, η EAAF αξιολόγησε ότι (παραθέτω):
Α. “To Πρόγραμμα της ΔΕΑ για την εκταφή και ταυτοποίηση των αγνοουμένων μετά από 9 χρόνια λειτουργίας κρίνεται ως εξαιρετικά επιτυχημένο, κυρίως όταν συγκριθεί με άλλα παρόμοια προγράμματα σε παγκόσμιο επίπεδο.”
Β. “Οι αναλύσεις διεξάγονται σύμφωνα με διεθνή πρότυπα, είναι ικανοποιητικού επιπέδου και η συμφιλίωση των ταυτοποιήσεων που διενεργήθηκαν έχει αποδειχτεί ότι είναι αξιόπιστη.”

Σήμερα, το εργαστήριο της ΔΕΑ είναι ευρέως αποδεκτό ως ένα από τα καλύτερα εργαστήρια που εξειδικεύονται στην ταυτοποίηση αγνοουμένων. Τα τελευταία δύο χρόνια μετά από αίτημα της κυβέρνησης του Ιράκ η ΔΕΑ εκπαιδεύει 17 δικανικούς επιστήμονες. Επίσης και άλλες χώρες από την περιοχή έχουν πρόσφατα προσεγγίσει τη ΔΕΑ για να μελετήσουν τις διαδικασίες που ακολουθούμε.

3.       Γενετικά Εργαστήρια: [κα GüldenPlümerKüçük]
Την ίδια στιγμή, η ΔΕΑ συνεργάζεται με διαφορετικά γενετικά εργαστήρια για την ‘εξαγωγή’ του γενετικού υλικού από τα λείψανα που εντοπίστηκαν από τις αρχαιολογικές ομάδες με σκοπό αυτά να συγκριθούν με τα γενετικά προφίλ των χιλιάδων συγγενών των αγνοουμένων. Αρχικά, η διαδικασία αυτή διεξαγόταν στην Κύπρο αλλά το 2012 η ΔΕΑ αποφάσισε να αναθέσει το έργο αυτό σε Αμερικάνικο εργαστήριο που βρίσκεται στη Βοσνία και λειτουργεί υπό τη Διεθνή Επιτροπή για τους Αγνοουμένους (ICMP).Αυτή την στιγμή, κανένα άλλο εργαστήριο στον κόσμο δεν έχει διαχειριστεί μεγαλύτερο αριθμό υποθέσεων αγνοουμένων. Η αλλαγή αυτή όσον αφορά το εργαστήριο ήταν καθοριστικός παράγοντας για να καταστεί δυνατή από τη ΔΕΑ η αύξηση του αριθμού των ταυτοποιήσεων από 21 το 2012 σε 124 το 2013. Από τον Αύγουστο του 2014, μετά την προκήρυξη διαγωνισμού από την UNDP με βάση αυστηρά επιστημονικά και οικονομικά κριτήρια, η ΔΕΑ συνεργάζεται με το εργαστήριο BODE στη Βιρτζίνια, των ΗΠΑ. Το εργαστήριο της BODE είναι ένα από πρωτοπόρα δικανικά εργαστήρια στον κόσμο, και ανταποκρίνεται στα πρότυπα ποιότητας του FBI και έχει πολύ αξιόλογη εμπειρία στις ταυτοποιήσεις λειψάνων.

4.       Υπόθεση υπό Διερεύνηση: [κ. Paul-HenriArni]
Καταρχήν, θα ήθελα να εκφράσω τη συμπάθειά μας στην οικογένεια του Φορή και να τους διαβεβαιώσω ότι έχουν την πλήρη στήριξή μας.

Η υπόθεση που έχει βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων τις τελευταίες ημέρες είναι μεταξύ των πιο περίπλοκων υποθέσεων της ΔΕΑ. Πρόκειται για τα λείψανα ενός ατόμου που εντοπίστηκαν μεταξύ των λειψάνων άλλων 37  ατόμων που βρέθηκαν σε ένα πηγάδι. Οι αρχαιολόγοι μας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα περισσότερα από τα λείψανα που αρχικά είχαν ταφεί στο χώρο αυτό έχουν μετακινηθεί, όπως συνέβηκε και σε άλλες περιοχές. Ότι επέμεινε ήταν ένας μεγάλος αριθμός μικρών, απομονωμένων, και διαταραγμένων οστών – δηλ. ανακατεμένων λειψάνων- τα οποία οι επιστήμονες επιχείρησαν να συσχετίσουν με διαφορετικά άτομα σε μια επίπονη εργασία,  τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Στην προκειμένη υπόθεση, διάφορα μεγαλύτερα οστά, επί της ουσίας  ένα κρανίο, συσχετίστηκαν με ένα αριθμό μικρότερων οστών. Ακολουθώντας τα πλέον καθιερωμένα πρότυπα και διεθνείς πρακτικές στην ταυτοποίηση των λειψάνων, η ΔΕΑ έλεγξε τα μεγαλύτερα σκελετικά δείγματα, 9 συνολικά, με γενετικές αναλύσεις. Τα μικρότερα οστά συσχετίστηκαν βάση των ανθρωπολογικών αναλύσεων. Σε περίπτωση που η ΔΕΑ διενεργούσε σε όλα τα οστά γενετικές αναλύσεις θα υπερέβαινε τις οικονομικές της δυνατότητες, ενώ είναι ακόμη πιο σημαντικό ότι  στην περίπτωση των μικρών οστών, θα κρινόταν απαραίτητη η καταστροφή τους, αφήνοντας για επιστροφή στις οικογένειες, μόνο μικρά θραύσματα οστών ή και καθόλου. 

Η οικογένεια του  αγνοουμένου, ο οποίος έχει ταυτοποιηθεί από εμάς, αμφισβήτησε την ταυτοποίηση, με βάση τα χαρακτηριστικά των δοντιών, και επέλεξε να αναζητήσει επανέλεγχο των λειψάνων βάση του γενετικού υλικού. Αν και δεν έχουμε λάβει οποιαδήποτε αποτελέσματα, φαίνεται ότι η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της οικογένειας, επιβεβαίωσε ότι και τα εννέα μεγαλύτερα οστά που έχει ταυτοποιήσει η ΔΕΑ με βάση το γενετικό υλικό, είχαν ταυτοποιηθεί σωστά. Αυτό μας επιτρέπει να καταλήξουμε σε δύο πολύ σημαντικά συμπεράσματα:

Πρώτον, η ΔΕΑ έχει ταυτοποιήσει το σωστό πρόσωπο. Σε αυτή την περίπτωση, όπως και στις 567 άλλες υποθέσεις των αγνοουμένων που ταυτοποιήθηκαν από τη ΔΕΑ, μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι έχει ταυτοποιηθεί το σωστό πρόσωπο.

Δεύτερον, οι εργασίες του γενετικού εργαστηρίου δεν είναι το πρόβλημα σε αυτήν την περίπτωση. Αν μη τι άλλο, ο επανέλεγχος που διενεργήθηκε από την οικογένεια έχει επιβεβαιώσει ότι το εργαστήριό μας, σε αυτήν την περίπτωση η ICMP στο Σεράγεβο, λειτούργησε σωστά. Συνεπώς, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι η συζήτηση σχετικά με την επαναφορά του έργου των γενετικών αναλύσεων πίσω στην Κύπρο δεν έχει θέση στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης. Όσοι προσποιούνται αλλιώς,  παραπλανούν το κοινό.

Το βασικό ερώτημα σε αυτή την περίπτωση είναι κατά πόσον οι ανθρωπολόγοι μας οι οποίοι βρίσκονται εκτός της διαδικασίας των γενετικών αναλύσεων, έχουν συσχετίσει ορθά ένα αριθμό πολύ μικρών οστών για το εν λόγω άτομο. Προκειμένου να αξιολογήσουμε αυτούς τους συσχετισμούς, χρειαζόμαστε πρόσβαση στα αποτελέσματα που εξασφάλισε η οικογένεια. Μόνο με τη σύγκριση των δικών τους και των δικών μας επιστημονικών αποτελεσμάτων θα είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε τι συνέβη. Ως εκ τούτου, έχουμε γράψει επίσημα στην οικογένεια χθες για να τους ζητήσουμε να εξουσιοδοτήσουν το εργαστήριο που διενήργησε τις αναλύσεις για λογαριασμό τους, να μοιραστούν τις πλήρεις αναλύσεις και τα αποτελέσματα μαζί μας.

5.       Ανεξάρτητη  Έρευνα: [κ . Paul-Henri Arni]
Όλοι μας, τα τρία Μέλη και οι 60 και πλέον επιστήμονες που εργάζονται για τη ΔΕΑ, γνωρίζουν ότι τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό για τη δουλειά μας από την εμπιστοσύνη των 2000 και πλέον οικογενειών,  ότι τα αποτελέσματά μας αντικατοπτρίζουν ότι καλύτερο από τις διεθνείς επιστημονικές πρακτικές. Για το λόγο αυτό, έχουμε προσεγγίσει τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού για να μας συστήσει ένα κορυφαίο ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Αυτός ο εμπειρογνώμονας θα συμμετάσχει στην έρευνα για την υπόθεση και θα καταλήξει σε  ανεξάρτητα συμπεράσματα που θα δημοσιοποιηθούν. Ο εμπειρογνώμονας θα κληθεί επίσης να διατυπώσει προτάσεις προκειμένου να  βελτιστοποιηθούν οι διαδικασίες της ΔΕΑ, αν και όπου αυτό χρειάζεται.

6.       Συμπερασματικά: [κ. Νέστορας Νέστορος]
Κλείνοντας, θα ήθελα να επαναλάβω τη σημασία της ΔΕΑ ως το μοναδικό μηχανισμό που μπορεί να φέρει ένα τέλος στην αβεβαιότητα που διακατέχει   τόσες πολλές οικογένειες αγνοουμένων και στις δύο πλευρές του νησιού. Η ΔΕΑ έχει σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο στην ανακούφιση του πόνου για εκατοντάδες οικογένειες τα τελευταία οκτώ χρόνια και είναι σημαντικό να συνεχίσει να πράττει το ίδιο αφού απομένουν να βρεθούν τα λείψανα πέραν των 1000 προσώπων.

Δημοσιογραφική Διάσκεψη ΔΕΑ-file format pdf
Δημοσιογραφική διάσκεψη από τα Τρία Μέλη της ΔΕΑ στο Ανθρωπολογικό Εργαστήριο στις 18 Φεβρουαρίου 2015 αναφορικά με την υπόθεση του Γεώργιου Φορή